गोरबोली भाषारो अस्तित्व चिंता अन चिंतनेरो विषय...? भीमणीपुत्र

*वाते मुंगा मोलारी*
             my swan song

*गोरबोली भाषारो अस्तित्व चिंता अन चिंतनेरो विषय...?*

           "चिंता आणि चिंतन"इ नामाजी नायक ऊर्फ नवल किशोर नायक येनेरो गोरबोली भाषा विषयीरो अभ्यासपूर्ण लेख वाचेन मळो.नामाजी नायके सरिखो डावोडुंगर भी आज गोरबोली भाषारो अस्मितारो झेंडा आपणे खांदेपं लेलदो छ.इ घण आणदेर वात छ.लेखे माइर मुध्देशुध्द मांडणी अन ओनेर भाषा विषयीर तळमळ तो गोरबोली भाषा प्रेमीऊनं अंतर्मुख करे सवायी रेयेनी.हानू सासी सेनज जर तळमळ री तो ये भाषिक तळमळे माईती तांडो अन शेरे माईर गोरमाटी माईरो सांस्कृतिक अन भाषिक आरा मले सवायी रेयेवाळो छेनी अन ई आरा जर मलगो केलं तो सवारेरो,एक नंजरेमं नावडेनी आसो अभिजात गोरमाटी देखेन मळेनं घण दन भी लागेवाळ छेनी भाषिक क्रांतीर सुरुवात वेगी छ..गोरबोली भाषापं चिंतन अन चिंता करेवाळ एक नाॅन पाॅलीटिकल रुट्सेर एक फळी गोरबोली भाषा चळवळीमं जलमेनं आवगी छ.इ सवारेर गोरबोली भाषार भविष्य अन भवितव्येर नांदी छ..!
            आज भारतेमं गोर बनजारार संख्या दस ते बारं कोटीर आसपास छ करन हाम केते हिंडरे छा.ओमाई गोरबोली भाषिक गोरमाटी कतराक छ ? गोरबोली भाषा प्रेमीऊनं ई आकडा जर मालम वेगो तो ओ भुळी खान पडे सवायी रेयेवाळ छेनी.आतरी गंभीर परिस्थिती छ.
             पुरे भारतेमं आज महाराष्ट्र,आंध्र अन कर्नाटक ये तिन राज्येमज आपणे धाटीसह गोरबोली भाषारो अस्तित्व वेलाकसालाती टकन छ.ओमं भी मरीमरायी वा अदमूयी भाषा अन जीवत भाषा आसे गोरबोली भाषार दी भागा पडगे छ."आपण जे बोलाचा ऊ सांबळेवाळेनं जर न कळती विये तो मरीमरायी भाषा".हानू अभ्यासकेर केण छ.म एकवणा मार पीतीनं को क, "कांयी रीट लपटारो मांदी,लू ओनं ? जसी ऊ ओर टांगेसामू देखेन लग्गी.टांगेन किचडगीचड तो न लागरो ? हानू ओरो समज वेगो. "रीट"कतो शेंबूड ये आरथेरो ई गोरबोली भाषा शब्द भाषा व्यवहारे माईती भुलाडी पडगो जेती ओर भाव अभिजात गोरबोली भाषा मरगी जूज छ. भाषा बोलकी रेणू,भाषा सांबळतूवणा भाषा माईर शब्द चित्रण सांबळेवाळेर नंजरे हुड्यांग हुबर जाणू आसी भाषानं बोलकी भाषा केतू आये.भाषा व्यवहारे माईर शब्द चित्रण जर नंजरे हुड्यांग न हुबरते विये तो ऊ मरीमरायी भाषार लक्षण छ.

*छोरा तारे गुणीनं देखन वलमी रे..लावा लसकरीया..!*

ये मौखिक भाषा माईर "गुणी" ई गोर धाटीर पेनेसामू लेजायेवाळो एक लाॅजिक पासवर्ड आज भाषा व्यवहारे माईती बंडाऊ टळगो छ.जेती "गुणी' इ शब्दचित्रण आजेर पिढीर नंजरे हुड्यांग हुबरेनी.कतो आजेर पिढीर भाव इ अभिजात भाषा मरगी जूज सिद्ध वचं.
       पेना गोरबोली भाषिक गोर गणसमाजेमं श्रीमंती ई गुणी परेन ठरतीती.पेना गुणीर संख्या ई श्रीमंतीर निकष रं."छोरा तारे गुणीनं देखन वलमी रे..! ये पोरा तुझ्या श्रीमंतीवर मी मोहित झाले रे..इ आरथ गोरबोली भाषा व्यवहारेनं अभिप्रेत छ.जेनं गुणी आकीती दखायेनी ओर भाव इ अभिजात गोरबोली भाषा मरगी जूज सिद्ध वचं.पेनार धाटीसामू लेजायेवाळो इ लाॅजिक पासवर्ड आज भाषा व्यवहारेनं भुलाडी पडगो जेती अभिजात गोरबोली भाषा आजेर पिढीर भाव मरगी जूज सिद्ध वचं.येर केनी चिंता भी छेनी.येरसारू सचित्रशब्दकोश,शब्दकोश निर्माण वेणू गरजेर छ. ५ वो अ.भा.गोर बंजारा सायित्य संमेलन डोंबिवलीमं ई विषय चर्चाम आयेतो ई विशेष!
                तद्भव,तत्सम,परभाषीय ये शब्देर तिरस्कारेती अभिव्यक्ती सामर्थ्य धोकेमं आवचं.येर भी मनं भान छ.नवेनवे शब्देर समावेश गोरबोली भाषा व्यवहारेम वेणू इ जसो गरजेर छ,ओसोज गोरबोली भाषार स्वतंत्र अस्तित्वेर ओळख सिद्ध करेवाळ भुलाडी पडगे जे शब्देनं होटो भाषा व्यवहारेमं लाताणी गोरबोली भाषानं श्रीमंत करणू ई भी घणो गरजेर छ,जसो रीट ई शब्द,काहा कतो भाषार मालकीर शब्देर संख्या परती भाषार श्रीमंती सिद्ध वचं.
               आज गोरबोली भाषारे मौखिक परंपरानं भाषारो दृष्य रुप प्राप्त वेयेसारू देव नागरी लिपीरो वापर वेरो छ ई घण आणदेर वात छ.देव नागरी लेखन प्रपंचेती गोरबोली भाषार मौखिक परंपरा कतो गोरबोली भाषार उच्चार ध्वनी,सामाजिक भाषाशास्त्रेपं आघात वचं कांयी? इ एक नवो आव्हान भी आज आपणे हुड्यांग (पुढ्यात) हुबरगो छ.
           भाषा इ अभिव्यक्तीर एक महत्वपूर्ण ध्वनीरुप साधन छ.भाषा व्यवहारेमं उच्चार ध्वनीनं घणो मानपान रचं.उच्चार ध्वनी सवायी भाषान गती लागेनी.गोरबोली भाषा ई गोर गणसमाजी लोकजीवनेर मालकीर भाषा छ.ओर ओनं सोतारो अस्तित्व छ.वारसेक गोरबोली भाषा शब्देनं नागरी प्रभाण भाषामं भी पर्याय देतू आयेनी.बाकडी गावडीर लवारासारू गोरबोली भाषा व्यवहारेमं "केकडा"ई स्वतंत्र शब्द रुढ छ.केकडा ये शब्देनं नागरी प्रभाण भाषामं पर्यायी शब्द लाबेनी."धण"ये गोरबोली भाषार धातू परेनं "धणी"ई शब्द जलमेमं आयो छ."कतं धणायेनं गीती कांयी?" ई भाषा व्यवहार स्वतंत्र सोजारो विषय छ. धण > धणी ये शब्दोत्पतीरो निरुक्तीशास्त्र धणी ये गोरबोली भाषा शब्देनं तंतोतंत लागू पडचं.इ व्युत्पत्ती मराठी "धनी"ये शब्देनं लागू पडेनी.
           गोरबोली भाषार अभ्यास करतूवणा गोरबोली भाषार इ  स्वतंत्र अस्तित्वेर ओळख,उच्चार ध्वनी गोरबोली भाषारे सामाजिक भाषा विज्ञानेपं आघात न वेणू येर भी काळजी लेणू गरजेर छ."प्रत्येक भाषेत वापरले जाणारे ध्वनी हे स्वतंत्र असतात".हानू प्रा.आनंद भंडारेर केणी छ.गोरबोली भाषा भी येनं अपवाद छेनी."भगत > भक्त > भत्ते,धरम > धर्म > धम्म ये अनुक्रमे गोरबोली भाषा,संस्कृत,पाली ये भाषार सामाजिक आविष्कार आज भी जीवते छ.
         गोरबोली भाषा व्यवहारेमं "ह"इ महाप्राण वर्ण शब्दे माईर दुसरे स्थानेपं अदृश्य रचं.ये महाप्राण "ह"वर्णेर रुपांतर शब्देमं दुसरे स्थानेपं "य" नतो "व"ये वर्णेम वचं,जसो मोवन,मोवडा,मायेरो (माहेर).इ गोरबोली भाषारो सामाजिक आविष्करण जतन वेणो गरजेर छ.
         घडीखांड,लारलगी (पाठोपाठ),नंजर,ताडो,ताळो,संवसार,रांयी,भगत,गुनो,धरम,आणद,नंगारा,नंगरी,संकर आसे ये गोरबोली भाषार उच्चार ध्वनी स्वतंत्र छ.लेखन प्रपंचेमं ये स्वतंत्र उच्चार ध्वनीपं आघात न वेणू इ मारो स्पष्ट मत छ अन इ सामाजिक भाषा शास्त्रेर नंजरेती वाजवी छ.
       आतं एक वात धेनेमं आवचं क,अनुस्वारेर मुंड्याग "य" अन "व" ये वर्ण आवगे तो ओ शब्देर उच्चार ध्वनीरो आविष्करण मराठी पेक्षा न्यारो आढळ आवचं जसो संवसार,रांयी.
         "सहितस्यःभावः कतो साहित्य ये व्युत्पत्तीनं संस्कृत भाषारो आधार छ.साहित्य इ शब्द गोरबोली भाषा व्यवहारेमं आढळेनी;पणन "सेनं सायी वेयेवाळो भाव इ गोरमाटीरे डिले माईर DNA मं ठस भरो हुवो छ.गोरबोली भाषारो स्वतंत्र सामाजिक भाषा शास्त्र धेनेमं लिदे केलं तो "सायित्य"इ शब्द गोरबोली भाषा व्यवहारेनं सुसंगत सिद्ध वचं.जसो "दिनांक"इ शब्द मराठीमं अस्तित्वेम कोनी रं.लो.टिळकेर संशोधने माईती "दिनांक"इ नवो शब्द मराठीमं रुढ  हुवो छ.जूज सायित्य शब्द भी गोरबोली भाषा व्यवहारेमं आमल वेयेन हारकत छेनी.
            भाषार अभ्यास करतूवणा भाषार सामाजिक आविष्कारेपं भर देणू हानू अभ्यासकेर केण छ.भाषा व्यवस्था पेक्षा भाषा व्यवहाररेरोज अभ्यास भाषावैज्ञानिक करणू हानू मानववंशशास्त्रज्ञ मॅलिनोव्हस्की येनेरो आग्रह छ.सानिध्य परिणाम कारक शब्द जसो टाळो,राई,भक्त,गुन्हो,आंघोळी,नजर,नगारा,नगरी ये गोरबोली भाषार सामाजिक भाषा शास्त्रेनं मारक ठरचं.ये से वातेर विचार भी वेणो आवश्यक छ.
          बोली अन भाषामं भेद करतू आयेनी.काहा कतो सेज बोली ये भाषा छ अन सेज भाषा ये बोली छ.बोली सवायी भाषानं गती लागेनी.
        ये संदर्भेमं प्रा.आनंद भंडारे कचं क,"प्रथम भाषा बोलली जाते मग नंतर ती लिहिली जाते याचाच अर्थ लेखन हे भाषेच्या उच्चाराचे अनुकरण करते.म्हणजे लेखन ही भाषेचा उच्चारण टिकवून धरण्याची एक सोय आहे. म्हणून उच्चारण हा खरोखर भाषेचा आत्मा म्हटल्यास वावगे ठरणार नाही.केवळ लिहिली जाते अशी भाषा असूच शकत नाही.म्हणून जी बोलली जाते ती भाषा..!"
          गोरबोलीमं भी भाषार अलंकार छ.ओर ओनं सोतारो अस्तित्व छ,केवळ बोलीभाषा करन गोरबोली भाषानं घटनात्मक दर्जाती वंचित रकाडतू आयेनी.ई आवाज शासन दरबारी पूचणू;" गोरमाटी भाषा" इ गोरबोली भाषार ओळख देश पातळीपं सर्वसंमत वेणू ई गरजेर छ.

*संदर्भ*-

१,भाषा शास्त्र
प्रा.आनंद भंडारे
२, आयोजित मराठी
प्रा.डाॅ.शंकरानंद येडले
     
           *भीमणीपुत्र*
     *मोहन गणुजी नायक*

Comments

Popular posts from this blog

बंजारा लोकगीतों का उद्भव और विकास -डॉ. दिनेश सेवा राठोड

"तू" कतेसी रेगो...©®कवी, निरंजन ब मुडे. चिल्ली (ई) पो. निगंणूर. ता. महागाव जि. यवतमाळ.

गोरबोली भाषारो सामाजिक भाषाशास्त्र / समाज भाषा विज्ञान (sociolinguistics) भीमणीपुत्र मोहन गणुजी नाईक