साळ्यारो ईगो...? भीमणीपुत्र

*वाते मुंगा मोलारी*
           My swan song

*साळ्यारो ईगो...?*

          जंगले माईर से जीवजनगानी माईर *म* एक बुद्धीजीवी प्राणी छू."मार आतरा कोयीज हुशार छेनी" ई साळ्यारो "ईगो" गोर साकी माईती अभिव्यक्त वचं.
           "ईगो संभाळो नतो ईगो अन उभी गो"? हानू भी आपण गत वेजाये इ सिक ये साकी माइती मळचं. "साकी" इ गोरबोली भाषा सायित्य सिवारे माईरो एक स्वतंत्र संस्कार सिवार छ.साकीर भाषा इ समाज जीवनेनं वळन दचं."म"पणो-अहंभाव इ ईगो आपणेनं कना कुणसे थरेपं झल लेजाये येरो कांयी नेम केतू आयेनी.
        अहंकाराचा वारा न लागे राजसा,ये 'म'पणाती आचे आचेर कंड जीरगो छ;तु कतेर कुण ? इ सिक ये साकी माइती मळचं. "सिकीसाकी" ई सामासिक शब्द ये संदर्भेमं घणो बोलको सिद्ध वचं.पेना लकण पाटी लेन शिक्षणेर स्वतंत्र व्यवस्था कोनी रं.जना साकी ई एक सुसंस्कृत समाज घडायेर् संस्कार केंद्र रं.
               डाया माईरो काजमो वरसाळेमं रुंगळी माईन खरबेपं आवगोतो...उंदाळेमं खरबे परेर तलावडी सुकान,ओर माई जरसेक किचड रेगोतो,ओ तलावडीर किचडेती चुटन काजमो बेटोतो.रातपडी साळ्या खेकड मिटकी ढुंटतो ओतं आवगो.जना सुकी तलावडीर जरासे किचडेमा चुटरो जकोण काजमो ओनं दखागो.भुकेती तडफडारो जकोण साळ्या;कुदन काजमेपं उंदो पडगो.काजमेर पुटो चाब चाबन साळ्या परेशान वेगो;पणन काजमेर नरमो डिल कांयी ओर दातेन लागरोतो कोनी.साळ्यार वेला देखन काजमो केये लागो...
       साळ्या भीया..साळ्या भीया! हानू कती भी चाबन कांयी फायदो? ताकतेती सुकान कल्डोठट वेरो छू भडा,मनं लेजान  पाणीमा जरसेक गाळ,जरासेक पाणीमा गळे दं; मारो डिल गळन नरमो वेगो केलं तो भली खालं..!
          येड किदो न पेड किदो,वटायो काजमेनं निकळो साळ्या डायासामू. आतरा चंदरो- चलाक साळ्या गर्वेती ओर मती गुंग वेगीती.ई आवडाको जीव कतं जायेवाळो छ मार मुंड्यागं,ये गर्वेमं काजमेर पुटो कल्डो रचं अन पेट नरमो रचं येरो विचारज कोनी किदो साळ्या..!
             डायार कनारेपं जरसेक पाणीमा काजमेन टांगे हेटं दाबन हुबरगो साळ्या. घडीभर गळेर बाद काजमो कचं क,साळ्या भीया! पुरो डिल गळगो छ,आब तार टांगे हेटेर ओतरा कल्डो भाग गळेर रेगो छ.जरसेक टांग उपर वटा,ओतरा भाग गळगो तो पचं मनं भली खालं..!
            गर्वेती साळ्यार सुदबुध गमागीती...काजमेर वात सांभळन इ वात खरज छ केन साळ्या जरासेक टांग उपर वटायो, जसी काजमो खळको उंडे पाणीमा सटकगो.अन मुंडी भार काडन साळ्यान केयेलागो "राम राम साळ्या भीया!" काजमेर हुशारी देखन काजमो केयेलागो क,"वारे वा काजमो भीया कांयी दगलबाज रं तू ?" जरसेक टांग उपर करेन लगान उंडे पाणीमा सीईटीची कांयी? हिंमत विये तो भार आजो हानू केन साळ्या साकतर मारो..

*काजवकुजव पणमेसर*
*भारं निकळन दि दि वाते तो कर ?*

साळ्यार हुशारी सांभळन काजमो कचं...

*नरेमं नावी,जीवालेमं साळ्या*
*अन पकेरुमं काग,ये तिनी दगलबाज*

आस केणावट म सांमळमेलो छू भा..!

पणन साळ्या भीया म ताती हुशार छू क,कोनी ? आबं नरमाईती बोलन कायी फायदो? मनं तार हुशारी कळेनी कांयी?
       घमेंडखोर साळ्या मुंडे माईरो कोळ गमानाको करन दीलगिर वेन डायासामू टकटक देखतो रेगो.
         काजमो भारं मुंडी काडन कचं क, 'साळ्या भीया तार मायी आकलेर पत्तो छेनी.मनं खायेर कुबुध्दी अन तार घंमेडपणाती तार सुद गमागीती,करन तोन कुचूं....

*साळसती तू डावजती*
*म दांडेपं पडोतो जना..*
*तार आक्कल कतं गीती?*

हुशारीती डाव जीतेवाळो तू घमेंडखोर साळ्या आबं खो जाताणी खाळ्या रुंगळी माईरी भुली भटकी खेकड मिटकी?
           इ नानक्यासो जीवडा मार मुंड्याग कांयी छ ? ये घमेंडेमं साळ्या मुंडे माईरो कोळ भी गमानाको अन सेती हुशार प्राणी छू ई ओळख भी..!

(जेष्ठ सायित्यिक प्रा.रावजी राठोडेर संकलीत साकीरो विस्तारीत रुप मार शब्देमं...)

             *भीमणीपुत्र*
       *मोहन गणुजी नायक*